Pencerenin Ötesindeki Hayat
“Penceresi yola karşı / Gelen geçen atar taşı…”
Bir Rumeli türküsüne ait olan bu dizeler, insanın zihninde bir pencere, bir yol ve o yoldan akıp giden hayatları canlandırıyor. Pencere, sanki hayatın içinden alınmış bir film karesi gibi. Yarım kalmış hikâyeler, atışmalar, gülüşmeler…
Peki, bir pencere, insana dışarıdaki hayatın bütün yükünü gösterebilir mi? Mesela yağmuru pencereden seyretmek, yağmurun yağdığını bilmek ve o yağmurun altında ıslanmak aynı şey midir? Ya da bir insanın yetişmeye çalıştığı hayatın zorluklarını yaşamak yerine onun telaşını izlemek, birbirinin yerini tutar mı hiç?
Pencere, insanın dünyaya açılan gözü olabilir belki. Fakat dünyayla arasına koyduğu en zarif mesafe de yine pencerenin kendisidir. İnsan bulunduğu yerden dünyaya bakar, hayatı seyreder. Sokağa çıktığında ise hayatın içinde yürür, sesleri duyar, insanların telaşına ortak olur, yolların çukurlarını fark eder.
Temsil sorumluluğu da biraz böyledir. Bir makamın penceresinden bakarak insanları, sorunları ve ihtiyaçları görebiliriz. Fakat onları gerçekten anlayabilmek için o pencerenin önünden kalkmak, kapıyı açmak ve hayatın içine karışmak gerekir. Çünkü yöneticilik, sorunların makam odasına gelmesini beklemek yerine, makamı sorunun bulunduğu yere götürebilmeyi gerektirir.
Kararların alındığı, istişarelerin yapıldığı, planların hazırlandığı ve çalışmaların koordine edildiği makam odaları elbette gereklidir. Ancak bir çalışma odası olması gereken yer; zamanla insanın kendisini dış dünyadan ayırdığı bir alana dönüşürse orada başka bir sorun başlar. Çünkü odanın kapısı kapandığında yalnızca sesler dışarıda kalmaz; gerçekler de dışarıda kalır.
Bununla beraber sorumluluk üstlenenleri gerçeklerden uzaklaştıran tek şey kapalı kapılar değildir. Bazen eleştirilerin aktarılmaması ve hakikatin olduğundan farklı gösterilmesi de görünmez duvarlar oluşturur. Bir yönetici yalnızca kapısını değil, kendisine ulaşan bilginin önündeki kapıları da açık tutmalıdır. Öyle ki doğru karar, ancak doğru bilgiyle mümkündür. Aksi hâlde yönetici, önüne getirilen dosyalar kadar meseleden haberdar olur; kendisine anlatılan kadarını bilir, kendisine gösterilen kadarını görür.
Bazen de insan, çevresindeki kalabalığı bir güç, kendisine gösterilen ilgiyi de başarısının işareti olarak görebilir. Bu zan ile herkesi memnun etme çabasına girer ve zamanla asıl sorumlulukları ihmal etmeye başlar. Hz. Yusuf’un atıldığı kuyudan farklı da olsa kuyuya kendi kendine düşer. Bu kuyunun duvarları karanlıktan değil, bitmeyen ziyaretlerden, sohbetlerden, ikramlardan ve insanı asıl sorumluluklarından uzaklaştıran meşguliyetlerden örülüdür. Dolayısıyla gerektiğinde nezaketle sınır koyabilmeyi de öğrenmeliyiz.
Kapının kapalı olması ya da kuyudaki buluşmalar bize gösteriyor ki makam odalarında oluşan kültür, yalnızca orada oturan kişinin değil, o kapıdan giren herkesin ortak sorumluluğu altındadır. Yöneticinin zamanı nasıl kullandığı ne kadar önemliyse, ziyaretçinin nezaketi, ziyaretin amacı ve ölçüsü de aynı şekilde önemlidir.
Ziyaretin nezaketi, yöneticinin zamanına ve sorumluluklarına saygı göstermeyi gerektirir. Ancak kurumsal mensubiyetin de dostluğun da gereği, yöneticiyi yalnızca gereksiz meşguliyetlerden korumak değil, gerektiğinde ona eleştirileri ve gerçekleri de ulaştırmaktır.
Bütün bunlar doğası gereği sahada var olan sendikal mücadele için de geçerlidir. Zira sahada olmak, yalnızca teşkilat mensuplarıyla buluşmak veya makamları ziyaret etmek değil; bir hekimin mesleki ve idari sorumluluğunu, hemşirenin nöbet yükünü, ebenin çalışma koşullarını, bir sağlık teknikerinin mesleki beklentisini, çalışanların geçim mücadelesini ve kurumlarda yaşanan adaletsizlikleri yerinde görebilmektir. Bunları dinlemek, anlamak, ilgili mercilere taşımak ve çözüm için mücadele etmektir. Çünkü sendikacılığın anlamı insanların hayatında olumlu bir değişime vesile olmakla anlaşılır.
Bu haftanın konuşması bize şunu hatırlatıyor: Camın arkasından görülen her şey, yaşanılan gerçeğin tamamını anlatmaz. Bazı kuyuların etrafı kalabalıktır. Kuyudan çıkmanın imkanı ise sorumluluğu birlikte paylaşmakta gizlidir. Pencere bize kalabalığı gösterir. Önemli olan, pencereden gördüklerimizi kapıdan çıkarak anlamak ve anladıklarımızı sorumluluğa dönüştürmektir. Çünkü temsil ettiğimiz insanların hayatı penceresinden dışarıya baktığımız odalarda değil, hayatın tam ortasında akmaktadır.
